Nghịch lý khí đốt ở Nga

Theo Báo Độc lập của Nga, sự quan tâm đến lợi ích của các tập đoàn độc quyền dẫn đến nghịch lý: lần đầu tiên tại Nga, đất nước có nhiều khí đốt nhưng loại nhiên liệu này lại được bán với giá đắt hơn ở Mỹ.

Chính phủ Nga tăng giá khí đốt đối với các khu vực ở trung tâm lên trên 120 USD/1.000 m3.

Theo số liệu của các nhà kinh tế Mỹ, giá khí đốt trung bình năm 2011 tại Mỹ đã giảm xuống 99 USD/1.000 m3 và trong những năm tới sẽ tiếp tục giảm. Ở Nga, tình hình ngược lại: chính phủ tăng giá khí đốt đối với các khu vực ở trung tâm lên trên 120 USD/1.000 m3 và đã lên kế hoạch tăng giá tiếp cho những năm 2012-2014.

Theo tờ The Wall Street Journal của Mỹ, năm 2011, giá khí đốt ở Mỹ đã giảm 32%. Nguồn cung nguyên liệu xanh tăng lên đã kéo giá khí đốt xuống. Theo đánh giá sơ bộ của Công ty Barclays Capital, năm 2011, sản lượng khí đốt ở Mỹ đã tăng lên 10% và có thể tăng thêm 4% vào năm 2012.

Theo dự đoán của các nhà phân tích từ Ngân hàng Bank of America Merrill Lynch, tình trạng này sẽ còn tiếp diễn ít nhất là tới năm 2013. Các chuyên gia của ngân hàng đầu tư này hy vọng giá khí đốt sẽ giảm xuống mức tối thiểu trong năm 10 gần đây – khoảng 71 USD/1.000 m3. Để so sánh, hãng thông tấn RIA Novosti thông báo tại Moscow, giá 1.000 m3 khí đốt là hơn 126 USD một chút, còn ở cả nước Nga, giá trung bình khoảng 100 USD.

Nguyên nhân chủ yếu giá khí đốt ở Mỹ giảm là do gần đây nước này khai thác khí đốt từ đá phiến bằng phương thức áp dụng đại trà công nghệ khoan theo chiều ngang và cắt các lớp đá bằng thủy lực. Ngoài ra, nhiều công ty đã thu được khí đồng hành khi sản xuất dầu mỏ, hiện nay đến 1/4 tổng sản lượng khí đốt khai thác ở Mỹ thu được từ các giếng dầu. Đồng thời, giá dầu cao đang thúc đẩy các công ty khoan các giếng mới và tăng sản lượng. Kết quả là việc sản xuất khí đồng hành tự động tăng lên, dẫn tới gia tăng nguồn cung trên thị trường. Còn một nhân tố khác gián tiếp kích thích sự gia tăng khai thác khí đốt là các công ty không thể đàm phán lại các điều kiện của những hợp đồng đã ký kết. Lo sợ bị phạt tiền, các công ty buộc phải tiếp tục khai thác, mặc dù giá giảm mạnh.

Tại Nga, giá khí đốt được điều chỉnh đối với tất cả đối tượng tiêu dùng, trong năm 2011 đã tăng hơn 15% (tính giá trung bình trong năm so với năm trước). Chính phủ Nga đã có kế hoạch tăng giá khí đốt với nhịp độ như vậy cho 3 năm tới. Tại sao Nga là nước có nhiều khí đốt mà nhiên liệu lại trở nên đắt, còn ở Mỹ, nơi trữ lượng khí đốt ít hơn đáng kể, nhiên liệu lại rẻ hơn?

Các chuyên gia giải thích tình trạng nghịch lý này theo những cách khác nhau. Chẳng hạn, ông Valery Nesterov, chuyên gia phân tích của Công ty đầu tư Troika Dialog, nhận thấy nguyên nhân chủ yếu nằm trong chính sách khác nhau của nhà nước và quan điểm khác nhau đối với việc quản lý. Theo ông Nesterov, tại Mỹ, giá nhiên liệu có truyền thống là một nhân tố chính trị quan trọng, được tính đến khi phát triển ngành năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, một số nhà kinh tế cho rằng rằng xu hướng giá khí đốt giảm có thể sẽ thay đổi sau một vài năm. Theo họ, chỉ sau 3-5 năm mới có thể đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế của việc khí đốt sản xuất từ phiến thạch tham gia vào thị trường.

Tại Nga, người ta giải thích chính sách nâng giá bằng biện pháp hành chính bởi những nhu cầu của Tập đoàn Gazprom, cũng như do tiềm năng tiết kiệm năng lượng không được sử dụng. Theo ông Nesterov, chính quyền nên hạn chế các ham muốn của Tập đoàn Gazprom, để không hủy hoại ưu thế cạnh tranh của các công ty khác. Nhưng đồng thời cần kiềm chế sự gia tăng nhu cầu về các nguồn năng lượng rẻ.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, giá thành khai thác khí thiên nhiên ở Nga hiện nay là 20 USD/1.000 m3. Tăng giá khí đốt trong nước, chính phủ đang tạo ra các nguồn lực để thực hiện các dự án xây dựng đường ống dẫn khí tốn kém và khả năng sinh lợi thấp.

Theo Vân Chi (Petrotimes)